سلطان محمد ميرزا قاجار

105

سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )

خيلى حرمت مىكنند . در هرمحله از جانب دولت امامى مخصوص به‌جهت جماعت آن محله و جميع [ 59 آ ] امورات شرعى از مبايعه و نكاح و نماز اموات مأمور است . ديگرى نمىتواند در كار او تصرّفى كند . همهء كارهاى شرعى و عرضى آن محلّه بايد به اطلاع و تصديق امام بگذرد . از دولت شهريه دارد و از مردم هم به‌جهت انجام هركارى اجرت مشخصى دارد . مولوىخانه‌ها تكاياى خيلى معتبر هم به‌جهت طوايف دراويش دارند ، خاصه مولوىخانه‌ها خيلى معتبر است . هرتكيه ، بزرگى دارد كه دده نامند [ و ] مخارجى دارند . روزهاى جمعه بعد از نماز در مولوىخانه‌ها سازها مىزنند [ و ] ذكر مىگيرند و در وسط تكيه دراويش مولوى با كلاه‌هاى نمد بلند و بدنهاى گشاد ، از پير و جوان ، چرخ مىزنند به‌طورهاى مختلف . بسيار عجيب است كه به قدر يك ساعت بل دو ساعت چرخ مىزنند نه آن همه جمعيت به‌هم مىخورند و نه احدى گيج شده مىافتد . تكايا ، خيلى منقح و باصفاست . روزهاى جمعه همه قسم مردم از اعلى و ادنى به اين تكايا به‌جهت تماشا [ 59 ب ] مىروند . كاغذخانه كاغذخانه جايى است در خارج شهر اسلامبول . جلگه‌اى است در دامن كوهى ؛ نهر آبى هم از آنجا گذشته به دريا مىرود . درختهاى بزرگ متفرق دارد . زمين [ آن ] چمن است . جاى بىصفايى نيست . عمارت بسيار خوبى از سنگ مرمر در آنجا به‌جهت سلطان ساخته شده است . مقابل عمارت ، مسجد بسيار خوبى هم از سنگ مرمر ساخته‌اند . يك شعبه از دريا مرداب‌گونه تا نزديك اين محل مىكشد . روزهاى جمعه از هرصنف و هرملت مرد و زن ، سوار كالسكه و اسب و پياده ، از قايق و راه آب در اين زمين به تفرج مىآيند . انواع خوراكى از مأكول و مشروب فروخته مىشود و اقسام اسباب‌بازى و تماشا مهياست . موزيك و سازهاى ديگر مىزنند . از مشروبات و جوهريات و مسكرات هركه خواهد برملا صرف مىكنند . اجماع غريبى مىشود . مرد و زن بىپرده و آشكار به ميل خود